KOMPLİKASYONLAR ve ZORLUKLAR

Eksternal fiksatörle tedavi, ortopedide en yüksek komplikasyona sahip konulardan biridir 1,2. Komplikasyon oranı uygulanan tekniğe, cerrahın deneyimine ve uygulama endikasyonuna bağlı olarak %1-300 arasında değişmektedir. İlizarov kendi çalışmalarında bu oranı %5 olarak vermiştir3 ve komplikasyonları, istenmeyen, tedavi planında değişikliğe yol açan, sonuçları değiştiren durum olarak açıklamıştır. 

İlizarov metodunun her geçen gün kullanım sahasının artması ve komplikasyonların çeşitliliği nedeniyle sınıflaması güç olmaktadır. Bu konuda günümüze kadar bir çok sınıflama yapılmıştır. Paley 2 tedavi sırasında karşılaşılan ve operasyona gerek kalmadan düzeltilen komplikasyonları “Problem”, operasyonla düzeliyorsa “ Engel” olarak sınıflamıştır. Gerçek komplikasyonları ise, major, minör ve sekel olarak üçe ayırmıştır. Eğer problem tedavi sonrası devam ediyor ve operasyona gerek kalmadan düzeliyorsa "minör", operasyonla düzeliyorsa “major”, operasyona rağmen düzelmiyorsa “sekel” olarak adlandırılır. Bu sınıflama daha çok ekstremite uzatmaları için yapılmıştır. 

Dahl ve ark. 4 ise komplikasyonları minör , orta ve ciddi olarak tasnif etmişlerdir (Tablo-22.1). Ayrıca komplikasyon riskini artıran faktörleri de büyük ve küçük olarak ikiye ayırmışlardır. Küçük risk faktörleri tedavi planını değiştirmez ve sonucu etkilemezler. Bunlar; angulasyon, translasyon, rotasyon, kontraktür, hafif enfeksiyon, anatomik bölge (femur, önkol ya da ayak), yaş, kilo, kötü beslenme ve nörolojik defisittir. 

Büyük risk faktörleri ise tedavi planını değiştirirler. Bunlar; konjenital deformite, kompleks deformite, çok sayıda operasyon, psödartroz, kemik kaybı, aktif enfeksiyon, operasyon öncesi instabilite ve erken uzatmalar olarak sınıflanabilir. Buna göre hastada üç küçük, iki büyük risk faktörünün bulunması ve bunun yanında ekstremite eşitsizliği bulunması risk seviyesini bir basamak yükseltir.

Dahl ve ark.ının yaptığı çalışmada önemli noktalardan biri de tecrübe ile komplikasyonlar arasındaki ilişki idi (Grafik-22.1). Bu çalışmaya göre ilk 60 hastada her uzatmada ortalama komplikasyon 3.23 , yeni 78 hastada ise oran 1.81’e düşmüştür ve bu istatistiksel olarak anlamlıdır ( p<0.001). 

Grafik-22.1 Hasta sayısı ile komplikasyon oranı arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.

Bazı durumlar komplikasyon riskini tecrübeye bağlı olmaksızın artırır. Örneğin femoral uzatma, tibial uzatmaya göre daha risklidir.